Eindelijk goed nieuws voor verkrijging en inschrijving van blote eigendom en vruchtgebruik NIEUWS - Oktav Live Boekhouden Fiscaliteit erfrecht vruchtgebruik blote eigendom

Eindelijk goed nieuws voor verkrijging en inschrijving van blote eigendom en vruchtgebruik

| | Fiscaliteit

Jarenlang werd er een strijd gevoerd tussen belastingplichtigen en de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) inzake de gesplitste verkrijging en inschrijving. De Raad van State heeft hier recentelijk een eind aangemaakt!

Hieronder leggen we uit waar het probleem zich situeerde en wat de gevolgen van het arrest van de Raad van State zijn in de praktijk.

De problematische situaties

Er zijn twee soorten situaties die geviseerd werden door het standpunt van Vlabel.

De eerste soort betrof de gesplitste verkrijging. Een voorbeeld ter illustratie: bij de dood van de vader blijkt dat hij de vruchtgebruiker was van een appartement aan de kust, en dat zijn enige dochter daarvan de blote eigenaar is. Dit vruchtgebruik zal uitdoven door de dood van de vader, zodat de dochter zonder enige erfbelasting nu “promoveert” van blote eigenaar naar volle eigenaar. Welnu, de wet gaat uit van het vermoeden dat vader bij de aankoop van dit appartement wel alles zal betaald hebben: zowel zijn deel (vruchtgebruik) als het deel van zijn dochter (de blote eigendom). Als dat inderdaad zo is, dan heeft de dochter bij die verwerving dus een geschenk gekregen dat geheim bleef voor de buitenwereld (een “bedekte bevoordeling”, zegt de wet). Voor de erfbelasting zal men doen alsof het appartement eigenlijk aan vader toebehoorde en de dochter zal erfbelasting moeten betalen over de volle waarde ervan. Zij kan daaraan ontsnappen door een tegenbewijs te leveren.

De tweede soort probleemgevallen betrof de gesplitste inschrijving. Als voorbeeld geven we hier wanneer bij de dood van de moeder blijkt dat zij als vruchtgebruiker van een effectenportefeuille stond ingeschreven bij de bank, terwijl haar zoon als blote eigenaar stond ingeschreven. Vergelijkbaar met het voorgaande vermoedt de wet dat de moeder de effecten al “op naam van de zoon” heeft gezet, gewoon door hem in de rekening te doen opnemen als blote eigenaar, wat dan weer een bedekte bevoordeling uitmaakt. De zoon zal erfbelasting moeten betalen op de waarde van de effecten, tenzij hij een tegenbewijs levert.

Hoe het tegenbewijs leveren?

De blote eigenaar moet onder andere aantonen dat zij de nodige persoonlijke gelden bezat om de blote eigendom van het appartement aan te kopen én dat zij deze gelden bezat vóór de aankoop. De wijze waarop deze fondsen in zijn vermogen zijn gekomen, is van geen belang. Het is voldoende dat de gelden geschonken werden door de erflater op voorwaarde dat deze schenking de aankoop voorafging. Bovendien is het niet noodzakelijk dat er bij deze voorafgaande schenking schenkbelasting wordt betaald.

Vanaf 2013 veranderde de federale fiscus het geweer van schouder waarbij vanaf dan het tegenbewijs voor de bedekte bevoordeling niet langer kan worden geleverd door het bestaan van een voorafgaande schenking aan te tonen, tenzij die schenking aan het registratierecht (of schenkbelasting) werd onderworpen of tenzij de begiftigde vrij over de geschonken gelden heeft kunnen beschikken. Dit standpunt wordt nu als ongeldig beschouwd wegens strijdigheid met de wet en wordt geacht nooit te hebben bestaan!

Gevolgen

Vlabel heeft in een bericht op zijn website gesteld dat zij “bij toekomstig te behandelen dossiers het vernietigde standpunt niet zal langer toepassen”. Bovendien meldt Vlabel dat een bezwaar kan worden ingediend binnen de 3 maanden na verzending van het aanslagbiljet. Hoewel daar op het eerste zicht niets mis mee is, rijzen er ook stemmen in de rechtsleer dat zich een vijfjarige termijn opent om teruggave van erfbelasting te vragen, hetzij vanaf 1 januari van het jaar waarin de aanslag gevestigd werd (toepassing van artikel 3.6.0.0.1 VCF – ambtshalve ontheffing), mogelijks zelfs vijf jaar vanaf 1 januari 2018 (toepassing van artikel 3.6.0.0.4 VCF – vermindering van het actief van de nalatenschap).

Bovendien leert het arrest ons ook dat het arrest dus niet alleen van belang is voor Vlaamse successies, maar ook voor Brusselse en Waalse successies. Ook hier rijzen er stemmen dat erfgenamen die door het Brusselse of Waalse Gewest werden belast teruggaaf kunnen vragen.

Wens je meer informatie?

Nathalie Maes - Partner - nathalie.maes@moorestephens.be